Ngành nuôi yến tại Việt Nam đã phát triển mạnh những năm gần đây, trước khi tìm hiểu về nhà yến và các biện pháp kỹ thuật, chi phí. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin tường tận về loài chim yến, đã tạo ra sản phẩm tổ yến sào quý giá. Để các chủ đầu tư, các bạn đọc giả có thể hiểu hơn về loài chim mang lại giá trị kinh tế cao này.
Giới thiệu tổng quan về chim yến sào
- Nguồn gốc:
Chim yến thuộc họ Apodidae, nổi tiếng với khả năng tạo ra tổ yến quý giá từ nước bọt, mang lại nhiều dinh dưỡng. Tại Việt Nam, hai loài chim yến chính là yến hàng (Aerodramus fuciphagus) và yến tổ đen (Aerodramus maximus).
Nhưng chỉ có loại tổ yến của yến Hàng là được biết đến dưới tên Yến Đảo trên thị trường. Tổ yến có giá trị kinh tế cao, được sử dụng trong ẩm thực và y học truyền thống tại nhiều quốc gia Đông Á.
- Ngoại hình:
Chim yến có thân hình nhỏ (dài 10-15 cm, sải cánh 30-35 cm), lông màu nâu xám hoặc đen, đuôi ngắn chẻ nhánh. Điểm đặc biệt là khả năng tiết nước bọt kết dính để xây tổ, khác hẳn các loài chim thông thường sử dụng cỏ, lông hoặc cành cây làm tổ.
- Phân bố, tập trung:
Ở Việt Nam, giai đoạn 2015 về trước tình hình số lượng nhà yến còn ít, tỉ lệ cạnh tranh thấp nên đầu tư ở các tỉnh ven biên từ miền trung: Bình Định, Khánh Hòa, Phú Yên và các tỉnh Tây Nguyên rất nhiều.
Lý do là vì chim yến có khả năng bay xa kiếm ăn và cũng một phần yến đảo ở ngoài biển. Nhưng thực tế nguồn thức ăn của loài chim này chiếm phần lớn ở các núi rừng, đồng bằng nơi có nhiều côn trùng.
Hiện nay, số lượng nhà yến tăng mạnh nên ở vùng biển khó đảm bảo được nguồn thức ăn, chim yến đã dần chuyển dời, phân bố mạnh ở các vùng đồng bằng, núi rừng giáp biên giới miền nam: An Giang, Long An, Đồng Tháp, Tây Ninh. Nhu cầu yến sào ngày càng tăng đã thúc đẩy việc phát triển các công trình nhà yến nhân tạo để dẫn dụ chim yến.
Đặc tính sinh học và tập tính của chim yến
Cấu trúc cơ thể chim yến thích nghi hoàn hảo với cuộc sống bay lượn liên tục. Đôi cánh dài, thân hình thuôn nhỏ, xương rỗng giúp giảm trọng lượng. Chim Yến có các chân rất ngắn và không bao giờ đậu trên mặt đất mà chỉ bám vào các bề mặt thẳng đứng.
Chim yến có khả năng định vị bằng âm thanh (echolocation) với tần số 2-8 kHz – ngưỡng con người có thể nghe được. Hệ thống này giúp chúng di chuyển trong hang tối và không gian khép kín mà không cần ánh sáng. Đây là một trong số ít loài chim trên thế giới có khả năng này, ngoài loài dơi.
Về thức ăn, chim yến ăn côn trùng bay như muỗi, ruồi, kiến cánh, mối. Đặc biệt, chúng chỉ bắt mồi khi đang bay và không thể cho ăn bằng thức ăn nhân tạo. Điều này giải thích tại sao “nuôi” yến thực chất là dẫn dụ chim yến hoang dã vào nhà yến nhân tạo, không phải nuôi nhốt.
Tuổi thọ của chim yến trong tự nhiên khoảng 15-18 năm. Mỗi cặp thường duy trì quan hệ lâu dài và trung thành với địa điểm làm tổ. Trong ngày, chim yến có thể bay xa 50-80 km để tìm thức ăn và quay về hang hoặc nhà yến vào chiều tối.
Chim yến cũng là loài không ưa lạnh, vào mùa đông chim yến di cư từ các vùng lạnh vào miền Nam rất nhiều. Cho nên các kỹ thuật xây dựng nhà yến còn gọi là mùa chim di cư. Chúng sẽ trú lạnh và bám vào thành tường của chuồng lượn cư trú.
